Układ krążenia a wysiłek fizyczny
Systematyczny wysiłek fizyczny podejmowany zgodnie z przygotowaniem czynnościowym organizmu, powoduje wiele fizjologicznych zmian adaptacyjnych. Największe zmiany obserwowane są w układzie krążenia i narządzie ruchu.
W układzie krążenia osób poddawanych systematycznym wysiłkom fizycznym powstają odmienności fizjologiczne, które obserwuje się nie tylko w czasie wykonywania wysiłku, ale również w spoczynku. Odmienności fizjologiczne układu krążenia osób systematycznie trenujących rozwijają się w obszarach:
- Nerwowej regulacji pracy układu krążenia, wynikiem tych zmian jest spoczynkowa bradykardia, tj. częstotliwość skurczów serca poniżej 60/min. Spoczynkowa bradykardia pojawia się już po 8-10 tygodniach treningu.
- Budowy mięśnia sercowego, serce osób systematycznie trenujących powiększa swoją objętość, co jest wynikiem przerostu mięśnia sercowego z równoczesnym powiększeniem jam serca. Fizjologiczny przerost mięśnia sercowego wiąże się z jego dobrą wydolnością oraz pogrubieniem ścian serca.
- Metabolizm serca osób wytrenowanych, serce wytrenowanych osób charakteryzuje mniejsze zużywanie tlenu w ciągu minuty. Mniejsze zapotrzebowanie m. sercowego na tlen jest wynikiem mniejszej częstotliwości skurczów serca.
U osób systematycznie trenujących obserwuje się obok bezpośredniego wpływu aktywności ruchowej na układ krążenia również wpływ pośredni. Wpływ ten jest korzystny nie tylko dla układu krążenia, ale i ogólnego stanu zdrowia osoby ćwiczącej. Należy wyraźnie podkreślić, że korzyści obserwowane są tylko u osób, które podejmują wysiłki fizyczne w sposób systematyczny (min. 3 razy w tygodniu).
- Objętość i składniki krwi; u osób systematycznie trenujących wraz ze zwiększeniem wydolności fizycznej wzrasta objętość krwi i stężenie hemoglobiny. Stanowi to istotny składnik poprawy zaopatrzenia tlenowego organizmu. Objętość krwi wzrasta u osób wytrenowanych o 15-20%. Krew tych osób łatwiej oddaje tlen pracującym mięśniom szkieletowym, w porównaniu z krwią osób niewytrenowanych.
- U osób systematycznie trenujących fizycznie obserwuje się mniejsze stężenie insuliny we krwi w porównaniu do osób nie ćwiczących. Pomimo mniejszego stężenia insuliny, tolerancja glukozy poprawia się. Korzystny potreningowy efekt wzrostu wrażliwości na insulinę obserwowano nie tylko po treningu wytrzymałościowym, ale także siłowym i szybkościowym. U osób z cukrzycą pozwala to zredukować dawkę leków poprawiających tolerancję glukozy (w cukrzycy typu 2) lub obniżyć ilość jednostek insuliny ( w cukrzycy typu 1).
- Systematyczny wysiłek fizyczny wykazuje korzystny wpływ na stan psychiczny człowieka. W czasie wysiłku mogą być rozładowywane nadmierne obciążenia psychoemocjonalne (frustracja, stres). U osób trenujących obserwuje się również wyższą subiektywną ocenę stanu zdrowia. Porównanie własnej wydolności fizycznej z wydolnością nie trenujących osób tej samej płci w podobnym przedziale wiekowym daje wyższe poczucie własnej wartości